Achtergrond

Een korte geschiedenis van de Italiaanse opera

Van Florence in de jaren 1590 tot Verdi en Puccini: hoe de Italiaanse opera begon, zich verspreidde en de muziek werd van de aria's die u in Taormina hoort.

Door Opera Taormina · feiten laatst gecontroleerd 16 oktober 2026

Reserveer een stoel voor de opera ↗

Waar de opera begon

De opera ontstond in Italië aan het einde van de zestiende eeuw. De vroegste compositie die als een opera in de huidige betekenis van het woord wordt beschouwd, is Dafne van Jacopo Peri, in 1598 in Florence opgevoerd en nu grotendeels verloren. Het werk werd rond 1597 geschreven onder inspiratie van een kring van Florentijnse humanisten, die het klassieke Griekse drama wilden doen herleven. Hun idee, het gezongen drama, verspreidde zich door heel Italië en vervolgens door de rest van Europa.

Van Monteverdi tot het podium

De opera ontstond in Italië en verspreidde zich over de rest van Europa: Heinrich Schütz in Duitsland, Jean-Baptiste Lully in Frankrijk en Henry Purcell in Engeland hielpen in de zeventiende eeuw allemaal nationale tradities te vestigen. Wikipedia noemt Claudio Monteverdi, met name zijn L'Orfeo, als de centrale figuur van de vroegste jaren. De vorm kent twee hoofdvormen van zingen: het recitatief, dat gevormd wordt door het ritme van de spraak, en de op zichzelf staande aria, waaruit een recital van beroemde stukken put.

Reserveer een stoel voor de opera ↗

Mozart, Rossini en Donizetti

In de achttiende en het begin van de negentiende eeuw schreven Mozart, Rossini en Donizetti de komische en lyrische opera's waaruit recitals nog steeds putten. Mozarts Figaro ging in 1786 in première in Wenen, Rossini's Barbier in 1816 in Rome en Donizetti's L'elisir d'amore in 1832 in Milaan. Wikipedia noemt Donizetti een toonaangevend componist van de belcantostijl en een waarschijnlijke invloed op Verdi. Mozart, geboren in Salzburg, schreef zijn Figaro op een Italiaans libretto.

Verdi en Puccini

Verdi kwam na het tijdperk van Rossini het Italiaanse operatoneel te domineren. Rigoletto in 1851 en La traviata in 1853 gingen beide in première in La Fenice in Venetië. Puccini wordt algemeen beschouwd als de grootste en meest succesvolle vertegenwoordiger van de Italiaanse opera na Verdi. Tosca, in 1900 in première gegaan in Rome, en Madama Butterfly, in 1904 in première gegaan in Milaan, behoren tot het repertoire waaruit recitals van beroemde aria's nog steeds putten.

Waarom een recital werkt

Een volledige opera vergt een avond en een grote bezetting. Een recital licht de bekendste nummers eruit en laat één of twee stemmen ze dragen. Dat is het format van Italian Opera Taormina, dat de organisator ontwierp als een luchtige voorstelling voor zowel nieuwkomers als vaste bezoekers, met een pianist in plaats van een orkest. Het format past ook bij de geschiedenis: aria's waren altijd al bedoeld om op zichzelf te staan, en een pianist volstaat om ze in een kleine zaal te begeleiden, en daarom is het recital zo gangbaar geworden.

Reserveer een stoel voor de opera ↗

Opera op Sicilië

Sicilië heeft zijn eigen grote operahuis: het Teatro Massimo in Palermo, dat Wikipedia het grootste van Italië en een van de grootste van Europa noemt. Het is de thuisbasis van een volledig operagezelschap, met eigen producties. De avonden in Taormina zijn iets heel anders: een recital in een klein theater. De twee beantwoorden aan verschillende wensen, en een bezoeker van Sicilië die van de kunstvorm houdt, kan redelijkerwijs beide willen, op verschillende dagen en in verschillende steden.

Wat opera is

Wikipedia definieert opera als een vorm van Westers theater waarin muziek een fundamenteel onderdeel is en dramatische rollen door zangers worden vertolkt. Een werk is doorgaans een samenwerking tussen een componist en een librettist, en kan acteren, decor, kostuums en soms dans omvatten. De uitvoering vindt meestal plaats in een operahuis, met een orkest of een kleiner ensemble. Een recital met een pianist is een kleinere versie: de stemmen, zonder decor of orkest.

Drie levens op een rij

Verdi werd in 1813 geboren nabij Busseto, een klein stadje in de provincie Parma, in een familie van bescheiden middelen. Puccini, geboren in 1858, kwam uit een lange lijn van componisten die teruggaat tot de late barok. Mozart, geboren in 1756 in Salzburg, kwam al vroeg naar voren als een wonderkind. Hun levens beslaan samen ongeveer anderhalve eeuw, precies de muzikale periode die een recital met beroemde aria's op één avond bestrijkt.

Reserveer een stoel voor de opera ↗

Bronnen